Prawidłowa ocena śledziony za pomocą USG jest kluczowa w codziennej praktyce lekarskiej, zwłaszcza w kontekście wykrywania różnych zmian patologicznych. Badanie ultrasonograficzne oferuje nieinwazyjną, bezpieczną formę obrazowania, umożliwiającą szybką orientację diagnostyczną. W poniższych częściach omówimy aspekty anatomiczne śledziony, najczęstsze wskazania do badania, zasady przygotowania pacjenta oraz interpretację wyników.

Anatomia i rola śledziony w organizmie

Śledziona pełni wiele funkcji odpornościowych i metabolicznych. Zlokalizowana w lewym podżebrzu, otoczona jest kapsułą łącznotkankową. Zbudowana z miazgi czerwonej (filtracja krwi) oraz miazgi białej (odporność) stanowi ważny element układu krwiotwórczego. U dorosłych jej średnia długość wynosi około 12 cm, a grubość około 4–5 cm. Podczas diagnostyki USG ocenia się zarówno wymiary, jak i strukturę wewnętrzną, poszukując zmian ogniskowych czy uogólnionych.

Najczęstsze wskazania do badania USG śledziony

• Powiększenie obwodowe (splenomegalia) związane z chorobami hematologicznymi, takimi jak niedokrwistość hemolityczna czy choroby szpiku.
• Bóle w lewym podżebrzu, mogące sugerować uraz lub krwiak w obrębie narządu.
• Podejrzenie zmian ogniskowych: guzki, torbiele czy zwapnienia.
• Ocena powikłań zakażeń (mononukleoza zakaźna, sepsa) oraz procesów autoimmunologicznych.
• Kontrola w przebiegu chorób wątroby (marskość, nadciśnienie wrotne) oraz monitorowanie przeszczepu śledziony.

Przygotowanie pacjenta do badania

Aby uzyskać optymalną jakość obrazu, pacjent powinien przyjść na czczo, co najmniej 6–8 godzin po ostatnim posiłku. Wskazane jest unikanie gazotwórczych pokarmów na 24 godziny przed badaniem. W razie współistniejących problemów gastrycznych zaleca się węglan wapnia lub środki przeciw wzdęciowe. Przed procedurą warto wyjaśnić pacjentowi przebieg badania, co pozwala zminimalizować napięcie mięśni brzucha i poprawić kontakt z głowicą ultrasonograficzną.

Technika i przebieg badania ultrasonograficznego śledziony

Badanie wykonuje się zwykle z użyciem głowicy konweksowej o częstotliwości 3–5 MHz. Pacjent leży na plecach, a następnie na boku prawym, co pozwala lepiej uwidocznić dolny biegun narządu. Lekarz ocenia:

• Wymiary trzech wymiarów (długość, szerokość, grubość), porównując z normami.
• Strukturę miąższu pod kątem jednorodności oraz obecności zmian ogniskowych.
• Echogeniczność – w schorzeniach może być hipoechogeniczna (np. ostre zapalenie) lub hiperechogeniczna (zwłóknienie).
• Obecność zbiorników płynowych (krwiaki, torbiele) oraz ewentualnych zwapnień.
• Ocena ukrwienia za pomocą technik dopplerowskich.

W razie wątpliwości zaleca się wykonanie badania wypełniającego, np. z użyciem środka kontrastowego (CEUS) lub dalszą diagnostykę TK/MR.

Interpretacja wyników i najczęściej spotykane patologie

Splenomegalia

Powiększona śledziona może być wynikiem przewlekłych chorób wątroby, chorób hematologicznych lub infekcji. Objętość powyżej 300 ml u dorosłego uznaje się za patologiczną.

Zmiany ogniskowe

Torbiele proste są zazwyczaj bezobjawowe, hipoechogeniczne, o cienkiej ścianie. Guzki litych przemian wymagają dalszej diagnostyki – mogą to być naczyniaki, chłoniaki lub przerzuty.

Urazy śledziony

W obrazie USG uwidaczniają się pęknięcia torebki, zbiorniki płynowe i krwiaki. Wskazana szybka konsultacja chirurgiczna.

Nowoczesne technologie w ultrasonografii śledziony

Wraz z rozwojem medycynay rośnie dostępność zaawansowanych metod obrazowania. Techniki elastograficzne pozwalają ocenić sztywność miąższu, co ma znaczenie w monitorowaniu zwłóknienia. Kontrastowe USG (CEUS) poprawia wykrywalność małych zmian ogniskowych, a trójwymiarowe obrazowanie umożliwia dokładną ocenę objętości narządu. Integracja tych narzędzi z systemami sztucznej inteligencji daje nadzieję na automatyczne wykrywanie nieprawidłowości oraz zwiększenie precyzji analizy obrazów.